तापमान आणि ऋतू

Temperature and Seasons in Maharashtra

Figure: महाराष्ट्रातील हवामान विभाग

१. उन्हाळा (Summer) मार्च - मे

तापमान: सरासरी ३०°C ते ४५°C.
सर्वाधिक तापमान: विदर्भात (चंद्रपूर, नागपूर, अकोला) तापमान ४७°C च्या पुढे जाते.
वैशिष्ट्य: कोकणात हवामान 'दमट' असते तर पठारावर आणि विदर्भात 'कोरडे' व अत्यंत उष्ण असते.

२. पावसाळा (Monsoon) जून - सप्टेंबर

३. हिवाळा (Winter) ऑक्टोबर - फेब्रुवारी

सुरुवात: ऑक्टोबरमध्ये परतीचा पाऊस (Retreating Monsoon) संपल्यावर थंडी सुरू होते.
सर्वात कमी तापमान: नाशिक, निफाड आणि विदर्भात (कधीकधी ५°C च्या खाली).
दवबिंदू: या काळात पठारावर धुके व दव पडते, जे रब्बी पिकांसाठी (गहू, हरभरा) फायदेशीर असते.

📊 कोकण vs पठार: तापमान फरक

MPSC परीक्षेत या फरकावर नेहमी प्रश्न येतात:

🌊 कोकण (किणारपट्टी)

हवामान: सम (Equable) आणि दमट.
तापमान कक्षा (Range): खूप कमी (दिवस आणि रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक नसतो).
कारण: अरबी समुद्राचे सान्निध्य.

🏔️ महाराष्ट्र पठार / विदर्भ

📌 महत्त्वाचे मुद्दे (Exam Points)

सर्वाधिक दैनिक तापमान कक्षा: नागपूर/विदर्भ (दिवस-रात्रीच्या तापमानातील फरक जास्त).
सर्वात कमी दैनिक तापमान कक्षा: मुंबई/कोकण.
मे महिना: महाराष्ट्रातील सर्वाधिक उष्ण महिना.
डिसेंबर/जानेवारी: सर्वाधिक थंडीचे महिने.

☀️ तापमान आणि ऋतू