ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
Homeभाग १: महाराष्ट्राचा भूगोललोकसंख्या

लोकसंख्या २०११ (Population)

लोकसंख्या, घनता, साक्षरता, लिंगगुणोत्तर 1/2/2026
Population 2011: Maharashtra vs India

👥 लोकसंख्या २०११ (Population)

महाराष्ट्र vs भारत: तुलनात्मक अभ्यास

Maharashtra Population Density Map

Figure: महाराष्ट्रातील लोकसंख्येची घनता (२०११)

📌 संदर्भ: हे सर्व आकडे २०११ च्या जनगणनेनुसार आहेत. २०२१ ची जनगणना अद्याप पूर्ण झालेली नाही.
१. तुलनात्मक तक्ता (Maharashtra vs India)

(महत्त्वाचे आकडे लक्षात ठेवा)

घटक (Parameter) महाराष्ट्र (MH) भारत (India)
एकूण लोकसंख्या ११.२४ कोटी
(भारताच्या ९.२८%)
१२१ कोटी
दशवार्षिक वाढ
(Decadal Growth)
१५.९९% १७.६४%
घनता
(Density / sq.km)
३६५ ३८२
लिंगगुणोत्तर
(Sex Ratio)
९२९ 📉 ९४३
बाल लिंगगुणोत्तर
(0-6 वयोगट)
८९४ 📉 ९१९
साक्षरता
(Literacy)
८२.३४% 📈 ७२.९८%
२. महाराष्ट्रातील जिल्हानिहाय क्रमवारी
🏠 घनता (Density):
  • सर्वाधिक: मुंबई उपनगर (२०,९८०) > मुंबई शहर > ठाणे.
  • सर्वात कमी: गडचिरोली (७४) < सिंधुदुर्ग < चंद्रपूर.
👩‍🦰 लिंगगुणोत्तर (Sex Ratio):
  • सर्वाधिक: रत्नागिरी (११२२) > सिंधुदुर्ग (१०३६).
    *(येथे पुरुष कामासाठी स्थलांतरित झाल्यामुळे स्त्रियांचे प्रमाण जास्त आहे)*
  • सर्वात कमी: मुंबई शहर (८३२) < मुंबई उपनगर < ठाणे.
📖 साक्षरता (Literacy):
  • सर्वाधिक: मुंबई उपनगर (८९.९%) > मुंबई शहर > नागपूर.
  • सर्वात कमी: नंदुरबार (६४.४%) < जालना < धुळे.
३. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points)
  • लोकसंख्येत महाराष्ट्राचा भारतात दुसरा (2nd) क्रमांक लागतो (उत्तर प्रदेश नंतर).
  • ठाणे (२०११): २०११ मध्ये ठाणे हा भारतातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा जिल्हा होता ( Palghar वेगळा होण्यापूर्वी).
  • महाराष्ट्राचे नागरीकरण (Urbanization): ४५.२३%.

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
लोकसंख्या २०११ (Population) - भाग १: महाराष्ट्राचा भूगोल | ParikshaNiti