ParikshaNiti
व्यापार: आयात-निर्यात
व्यापार: आयात-निर्यात धोरण, भारताचे प्रमुख व्यापारी भागीदार. 1/10/2026
व्यापार: आयात-निर्यात (२०२४-२५)
भारताचे प्रमुख व्यापारी भागीदार आणि नवीन धोरणे
🌍
प्रमुख व्यापारी भागीदार (Trading Partners)
FY 2023-24 Data
सर्वात मोठा भागीदार: आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये चीन (China) हा भारताचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार बनला आहे. (अमेरिकेला मागे टाकले).
| क्रमांक | देश (Country) | एकूण व्यापार (Total Trade) | शेरा |
|---|---|---|---|
| १ | चीन (China) | ११८.४ अब्ज | आयात सर्वाधिक असल्यामुळे प्रथम. |
| २ | अमेरिका (USA) | ११८.३ अब्ज | किंचित फरकाने दुसऱ्या स्थानी. |
| ३ | संयुक्त अरब अमिराती (UAE) | -- | स्थिर तिसरे स्थान. |
| ४ | रशिया (Russia) | -- | तेल आयातीमुळे वेगाने वर आलेला देश. |
⚠️ नोट: भारताचा सर्वाधिक व्यापार अधिक्य (Trade Surplus) अमेरिकेसोबत आहे (म्हणजे आपण त्यांना जास्त विकतो), तर सर्वाधिक व्यापार तूट (Trade Deficit) चीनसोबत आहे.
🚢 सर्वाधिक निर्यात (Export)
भारत कोणत्या देशांना सर्वाधिक माल विकतो?
- अमेरिका (USA) - १८% वाटा.
- UAE - दुसऱ्या क्रमांकावर.
- नेदरलँड्स (Netherlands) - 🚀 मोठी झेप (युरोपमधील भारताचे प्रमुख हब).
- चीन (China).
📥 सर्वाधिक आयात (Import)
भारत कोणाकडून सर्वाधिक माल खरेदी करतो?
- चीन (China) - इलेक्ट्रॉनिक्स आणि यंत्रसामग्री.
- रशिया (Russia) - कच्च्या तेलामुळे (Crude Oil) वाटा वाढला (सुमारे ४०% तेलाची गरज रशियाकडून).
- UAE.
- अमेरिका.
🤝
नवीन व्यापार करार (FTAs) - २०२४
Current Affairs
१. भारत - EFTA करार (TEPA)
- स्वाक्षरी: १० मार्च २०२४.
- EFTA गट: ४ देश (स्वित्झर्लंड, नॉर्वे, आइसलँड, लिकटेंस्टीन).
- उद्दिष्ट: भारताला पुढील १५ वर्षांत १०० अब्ज (100 Billion) ची गुंतवणूक मिळणार.
- हे युरोपियन देशांसोबतचे भारताचे पहिले मोठे यश आहे.
२. भारत - UAE (CEPA)
- हा करार कार्यान्वित झाला असून, आता रुपया आणि दिरहाम (Local Currency Settlement) मध्ये व्यापार करण्यास सुरुवात झाली आहे.
📜 परकीय व्यापार धोरण २०२३ (FTP 2023)
- लक्ष्य: २०३० पर्यंत भारताची निर्यात २ ट्रिलियन (१ ट्रिलियन वस्तू + १ ट्रिलियन सेवा) पर्यंत नेणे.
- अप्रोच: 'इन्सेंटिव्ह' (सवलती) कडून 'रेमिशन' (करमाफी) कडे वाटचाल.
- Districts as Export Hubs: प्रत्येक जिल्ह्यातून निर्यात वाढवण्यावर भर.
- SCOMET: दुहेरी वापराच्या (Dual Use) वस्तूंसाठी निर्यात धोरण सुलभ केले.
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup