युद्ध आणि संघर्ष (२०२४-२५)

⚔️ इस्रायल - हमास - इराण संघर्ष

War Expanded

सद्यस्थिती (२०२४-२५): ७ ऑक्टोबर २०२३ ला सुरू झालेले हे युद्ध आता केवळ गाझापट्टीपुरते मर्यादित न राहता लेबनॉन (हिजबुल्लाह) आणि इराण पर्यंत पसरले आहे.

🔥 मुख्य घटना:

इस्रायलचा लेबनॉनमध्ये 'ग्राउंड इनव्हेजन'.
इराणचा इस्रायलवर थेट क्षेपणास्त्र हल्ला.
हमास प्रमुख इस्माइल हानिया आणि हिजबुल्लाह प्रमुख नसरल्लाह यांचा खात्मा.

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

IMEEC ला ब्रेक: भारताचा महत्त्वाकांक्षी 'भारत-मिडल ईस्ट-युरोप इकॉनॉमिक कॉरिडॉर' (IMEEC) प्रकल्प अनिश्चित काळासाठी रखडला आहे.
Chabahar Port: इराणमधील चाबहार बंदराच्या विकासावर आणि वापराबर परिणाम.
डिप्लोमसी: भारताला इस्रायलशी मैत्री आणि अरब देशांशी संबंध यांत समतोल साधावा लागत आहे.

🛡️ रशिया - युक्रेन युद्ध (तिसरे वर्ष)

Diplomacy

सद्यस्थिती: युद्ध लांबले आहे. युक्रेनने रशियाच्या 'कुर्स्क' भागात हल्ला केला, तर रशिया पूर्व युक्रेनमध्ये आगेकूच करत आहे.

                🕊️ भारताची 'पीस मेकर' भूमिका (२०२४):
                
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जुलै २०२४ मध्ये रशियाला आणि ऑगस्ट २०२४ मध्ये युक्रेनला ऐतिहासिक भेट दिली. "हे युद्धाचे युग नाही" आणि "शांततेसाठी भारत कधीही मध्यस्थी करण्यास तयार आहे" हा संदेश त्यांनी दिला.

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

स्वस्त तेल (Energy Security): पाश्चिमात्य निर्बंधांनंतरही भारताने रशियाकडून कच्च्या तेलाची विक्रमी आयात केली, ज्यामुळे भारतात पेट्रोल-डिझेलचे भाव नियंत्रणात राहिले.
संरक्षण पुरवठा: रशिया युद्धात गुंतल्यामुळे भारताला S-400 आणि इतर शस्त्रास्त्रांच्या सुटे भागांचा (Spare Parts) पुरवठा होण्यास विलंब होत आहे.
महागाई: सूर्यफूल तेल आणि खतांच्या किमतीत चढ-उतार.

🚢 तांबडा समुद्र संकट (Red Sea Crisis)

Trade Route

पार्श्वभूमी: इस्रायल-गाझा युद्धाच्या निषेधार्थ येमेनच्या 'हौथी' (Houthi) बंडखोरांनी तांबड्या समुद्रातून जाणाऱ्या व्यापारी जहाजांवर हल्ले सुरू केले.

🇮🇳 भारतावर आर्थिक परिणाम:

निर्यात खर्च वाढला: सुएझ कालव्याऐवजी जहाजांना आफ्रिकेला वळसा घालून (Cape of Good Hope) जावे लागत आहे.
वेळ आणि पैसा: युरोपला माल पोहोचवण्यासाठी १४-२० दिवस जास्त लागत आहेत आणि 'फ्रेट कॉस्ट' (वाहतूक खर्च) ४०-५०% ने वाढला आहे.
भारतीय नौदलाची भूमिका: आयएनएस विशाखापट्टणम आणि इतर युद्धनौकांनी अरबी समुद्रात व्यापारी जहाजांचे रक्षण केले (Operation Sankalp).

🇧🇩 बांगलादेशातील अस्थिरता

Neighborhood

घटना: ऑगस्ट २०२४ मध्ये शेख हसीना सरकार पडले आणि मोहम्मद युनूस यांच्या नेतृत्वाखाली अंतरिम सरकार आले.

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

प्रकल्प ठप्प: भारताचे अनेक पायाभूत सुविधा प्रकल्प (रेल्वे, ऊर्जा) थांबले आहेत.
सुरक्षा: सीमेवर घुसखोरीची भीती आणि ईशान्य भारतात अशांतता पसरण्याची शक्यता.
व्यापार: भारताची बांगलादेशला होणारी निर्यात आणि FTA चर्चा प्रभावित झाली आहे.

🔥 मुख्य घटना:

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

🇮🇳 भारतावर आर्थिक परिणाम:

🇮🇳 भारतावर परिणाम:

Premium Resources