ParikshaNiti
संरक्षण घडामोडी (२०२४-२०२६) क्षेपणास्त्रे, युद्धनौका, पाणबुड्या आणि लष्करी सराव
संरक्षण (Defence): क्षेपणास्त्रे (Missiles), युद्धनौका, पाणबुड्या, लष्करी सराव (Military Exercises). 1/10/2026
संरक्षण घडामोडी (२०२४-२०२६)
क्षेपणास्त्रे, युद्धनौका, पाणबुड्या आणि लष्करी सराव
🚀 क्षेपणास्त्रे (Missiles) व DRDO
Mission Divyastra
| क्षेपणास्त्र/प्रकल्प | वर्ष/महिना | वैशिष्ट्य |
|---|---|---|
| अग्नी-५ (Agni-V) | मार्च २०२४ | 'मिशन दिव्यास्त्र': पहिल्यांदाच MIRV (एकाच वेळी अनेक टार्गेटवर हल्ला करणारे) तंत्रज्ञान वापरले. पल्ला: ५०००+ किमी. |
| अग्नी-प्राईम (Agni-Prime) | सप्टेंबर २०२५ | अग्नी मालिकेतील प्रगत आवृत्ती (कमी वजनाची व अचूक) यशस्वी चाचणी. |
| प्रलय (Pralay) | जुलै & डिसें २०२५ | जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे शॉर्ट रेंज बॅलिस्टिक मिसाईल. (चीन सीमेसाठी महत्त्वाचे). |
| पिनाका (Pinaka) | जानेवारी २०२६ | लष्कराने 'पिकाना' रॉकेट सिस्टम अपग्रेड करण्यासाठी टाटा आणि L&T सोबत मोठा करार केला. |
🎯 Bhairav Force (२०२६): भारतीय लष्कराने जानेवारी २०२६ मध्ये 'भैरव' नावाची आधुनिक ड्रोन वॉरफेअर फोर्स स्थापन केली आहे.
⚓ युद्धनौका आणि पाणबुड्या
Record 2026
ऐतिहासिक: भारतीय नौदल २०२६ मध्ये एकाच वर्षात १९ युद्धनौका कमिशन करून विक्रम रचणार आहे.
| नाव | प्रकार | कमिशन/अपडेट (वर्ष) |
|---|---|---|
| INS निलगिरी (Nilgiri) | फ्रिगेट (Stealth Frigate) | जानेवारी २०२५ (Project 17A अंतर्गत पहिली). |
| INS सुरत (Surat) | विनाशिका (Destroyer) | जानेवारी २०२५ (Project 15B अंतर्गत शेवटची). |
| INS वागीर (Vagsheer) | पाणबुडी (Submarine) | जानेवारी २०२५ (स्कॉर्पिन वर्गातील शेवटची पाणबुडी). |
| INS तुशिल (Tushil) | तलवार क्लास फ्रिगेट | डिसेंबर २०२४ (रशियात कमिशन झाली). |
इतर महत्त्वाचे:
- INS तमळ (Tamal): जुलै २०२५ मध्ये रशियाकडून मिळालेली शेवटची परदेशी बनावटीची युद्धनौका (यानंतर सर्व भारतात बनणार).
- Project 75I: कलवरी क्लास पाणबुड्यांना 'AIP' (Air Independent Propulsion) प्लग बसवण्याचा करार.
✈️ हवाई दल आणि विमाने (Deals)
- राफेल-M करार (Rafale Marine): एप्रिल २०२५ मध्ये भारतीय नौदलासाठी २६ राफेल-एम विमानांच्या खरेदी करारावर फ्रान्ससोबत स्वाक्षरी. (हे विमानवाहू नौकेवर तैनात असतील).
- तेजस MK-1A: ऑक्टोबर २०२५ मध्ये पहिले तेजस MK-1A विमान HAL कडून हवाई दलाला सुपूर्द (डिलिव्हरीला उशीर झाला).
- AMCA (5th Gen Fighter): मे २०२५ मध्ये भारताच्या स्वदेशी ५ व्या पिढीच्या लढाऊ विमान (AMCA) प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीला मंजुरी मिळाली.
⚔️ संयुक्त लष्करी सराव (Military Exercises)
IMP for Prelims
२०२४ मधील महत्त्वाचे सराव:
| सराव (Exercise) | देश (Partner) | ठिकाण/महिना (२०२४) |
|---|---|---|
| शक्ती (Shakti) | भारत - फ्रान्स | मे २०२४ (उमरोई, मेघालय). |
| युद्ध अभ्यास (Yudh Abhyas) | भारत - अमेरिका | सप्टेंबर २०२४ (महाजन रेंज, राजस्थान). |
| मलबार (Malabar) | QUAD देश (US, Japan, Aus) | ऑक्टोबर २०२४ (विशाखापट्टणम/बंगालचा उपसागर). |
| धर्म गार्डियन | भारत - जपान | फेब्रुवारी २०२४ (राजस्थान). |
२०२५-२६ चे नियोजन:
- टायगर ट्रायम्फ २०२५: भारत-अमेरिका (विशाखापट्टणम - एप्रिल २०२५).
- इंद्र २०२५: भारत-रशिया (चेन्नई/बंगालचा उपसागर - मार्च २०२५).
- वरुण २०२५: भारत-फ्रान्स नौदल सराव (मार्च २०२५).
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup