ParikshaNiti
अहवाल: वन स्थिती आणि प्रदूषण ISFR अहवाल, NCAP रँकिंग आणि जागतिक प्रदूषण स्थिती (२०२४-२६)
अहवाल: वन स्थिती अहवाल (Forest Report), प्रदूषण अहवाल. 1/10/2026
अहवाल: वन स्थिती आणि प्रदूषण
ISFR अहवाल, NCAP रँकिंग आणि जागतिक प्रदूषण स्थिती (२०२४-२६)
🌲
भारतीय वन स्थिती अहवाल (ISFR)
Latest Data
भारतीय वन सर्वेक्षण (FSI), डेहराडून यांच्यातर्फे दर दोन वर्षांनी हा अहवाल प्रसिद्ध केला जातो. (ताज्या आकडेवारीनुसार):
📊 राष्ट्रीय ठळक बाबी:
| श्रेणी (Category) | राज्य / आकडेवारी |
|---|---|
| सर्वाधिक वनक्षेत्र (Area wise) | १. मध्य प्रदेश २. अरुणाचल प्रदेश ३. छत्तीसगड |
| वनांची टक्केवारी (Percentage wise) | १. मिझोरम (८४.५३%) २. अरुणाचल प्रदेश ३. मेघालय |
| वनक्षेत्रात वाढ (Increase) | १. आंध्र प्रदेश २. तेलंगणा |
| एकूण वन आणि वृक्षाच्छादन | भारताच्या भौगोलिक क्षेत्राच्या २४.६२% (लक्ष्य: ३३%). |
🌿 खारफुटी (Mangroves): भारतातील खारफुटीचे क्षेत्र वाढले असून पश्चिम बंगाल (सुंदरबन) मध्ये सर्वाधिक खारफुटी आहे.
🚩
महाराष्ट्र वन अहवाल (विशेष)
MPSC Important
- राज्यातील वनक्षेत्र: राज्याच्या भौगोलिक क्षेत्राच्या सुमारे १६.५०%.
- सर्वाधिक वनक्षेत्र (जिल्हे):
- गडचिरोली
- रत्नागिरी
- चंद्रपूर
- सर्वात कमी वनक्षेत्र: मुंबई शहर आणि लातूर.
- खारफुटी: महाराष्ट्रात खारफुटीच्या क्षेत्रात वाढ नोंदवली गेली आहे (रायगड आणि ठाणे जिल्ह्यात).
🏭
प्रदूषण अहवाल (Pollution Reports)
2024-25 Rankings
१. स्वच्छ वायु सर्वेक्षण (NCAP Ranking) - २०२४/२५:
केंद्रीय पर्यावरण मंत्रालयातर्फे 'नॅशनल क्लीन एअर प्रोग्राम' अंतर्गत शहरांचे रँकिंग:
| कॅटेगरी (लोकसंख्या) | विजेती शहरे (Top Cities) |
|---|---|
| १० लाखांपेक्षा जास्त | १. सुरत (गुजरात) २. इंदूर (MP) ३. आग्रा (UP) |
| ३ ते १० लाख | १. फिरोजाबाद (UP) २. अमरावती (महाराष्ट्र) |
| ३ लाखांपेक्षा कमी | १. रायबरेली (UP) |
२. जागतिक हवा गुणवत्ता अहवाल (IQAir Report):
- सर्वात प्रदूषित देश: बांगलादेश, पाकिस्तान आणि भारत (३रा क्रमांक).
- सर्वात प्रदूषित राजधानी: नवी दिल्ली (सलग ४ थ्यांदा).
- बेगुसराय (बिहार): हे जगातील सर्वात प्रदूषित 'महानगर क्षेत्र' म्हणून नोंदवले गेले होते.
⚠️ PM 2.5 पातळी: भारतातील सरासरी PM 2.5 पातळी ही WHO च्या सुरक्षित मर्यादेपेक्षा (5 µg/m³) सुमारे १० पट जास्त आहे.
🌍 हवामान बदल कामगिरी निर्देशांक (CCPI 2025)
- भारताचा क्रमांक: १० वा (Top 10 मध्ये स्थान कायम).
- विशेष: पहिले ३ क्रमांक (१, २, ३) रिकामे ठेवण्यात आले आहेत कारण कोणत्याही देशाने पॅरिस कराराचे उद्दिष्ट पूर्ण करण्याइतपत कामगिरी केली नाही.
- डेन्मार्क: ४ थ्या क्रमांकावर (म्हणजेच तांत्रिकदृष्ट्या सर्वोत्तम).
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup