ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
HomeMPSC चालू घडामोडी६. सामाजिक आणि सांस्कृतिक (Social & Cultural)

सामाजिक मुद्दे (२०२४-२६) महिला, बालके, आदिवासी आणि वंचित घटकांसाठीचे महत्त्वाचे निर्णय

सामाजिक मुद्दे: महिला, बालके, आदिवासी आणि वंचित घटकांसाठीचे निर्णय. 1/10/2026
Social Issues Current Affairs 2024-26

सामाजिक मुद्दे (२०२४-२६)

महिला, बालके, आदिवासी आणि वंचित घटकांसाठीचे महत्त्वाचे निर्णय

👩 महिला सक्षमीकरण (Women Empowerment)
High Priority

१. लखपती दीदी योजना (Lakhpati Didi):

  • उद्दिष्ट: स्वयं-सहायता गटातील (SHG) महिलांचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त करणे.
  • नवीन लक्ष्य: अर्थसंकल्पात हे उद्दिष्ट २ कोटींवरून वाढवून ३ कोटी महिलांपर्यंत करण्यात आले आहे.

२. नमो ड्रोन दीदी (Namo Drone Didi):

  • १५,००० महिला बचत गटांना कृषी वापरासाठी ड्रोन दिले जात आहेत.
  • यामुळे शेतीचे आधुनिकीकरण होईल आणि महिलांना रोजगार मिळेल.
🚩 महाराष्ट्र विशेष: मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना
लाभ: पात्र महिलांना दरमहा ₹१,५०० थेट बँक खात्यात.
पात्रता: वय २१ ते ६५ वर्षे, वार्षिक उत्पन्न २.५ लाखांच्या आत.
• ही योजना २०२४ मधील महाराष्ट्रातील सर्वात मोठी सामाजिक सुरक्षा योजना ठरली आहे.

३. कायदेविषयक निर्णय:

  • CrPC 125: सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की घटस्फोटित मुस्लिम महिलांनाही CrPC कलम 125 अंतर्गत पतीकडून पोटगी मागण्याचा अधिकार आहे.
👶 बालकल्याण (Child Welfare)
🏹 आदिवासी विकास (Tribal Welfare)
PVTGs Special

१. पीएम-जनमन (PM-JANMAN):

  • पूर्ण रूप: PM Janjati Adivasi Nyaya Maha Abhiyan.
  • लक्ष्य गट: विशेषतः असुरक्षित आदिवासी गट (PVTGs). भारतात असे ७५ गट आहेत. (महाराष्ट्रात ३: कातकरी, कोलाम, माडिया गोंड).
  • उद्देश: पक्की घरे, रस्ते, वीज आणि मोबाइल कनेक्टिव्हिटी पुरवणे.

२. धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान:

  • २०२४-२५ च्या अर्थसंकल्पात घोषणा.
  • ६३,००० आदिवासी गावांचा सर्वांगीण विकास करण्याचे उद्दिष्ट.
  • ५ कोटींपेक्षा जास्त आदिवासींना फायदा होणार.

३. सिकल सेल ॲनिमिया निर्मूलन मिशन:

  • लक्ष्य: वर्ष २०४७ पर्यंत सिकल सेल ॲनिमिया (जो आदिवासींमध्ये जास्त आढळतो) नष्ट करणे.

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation