विभक्ती

३. विभक्ती (Case System)

विभक्तीमुळे नामाचे वाक्यातील इतर शब्दांशी असलेले संबंध स्पष्ट होतात.

व्याख्या

नाम किंवा सर्वनाम यांचे वाक्यातील क्रियापदाशी किंवा इतर शब्दांशी जे संबंध असतात, ते ज्या विकारांनी दाखवले जातात, त्या विकारांना विभक्ती म्हणतात. हे संबंध दर्शवण्यासाठी नामाला जे प्रत्यय (Suffixes) जोडले जातात, त्यांना विभक्ती प्रत्यय म्हणतात.

विभक्तीचे मुख्य प्रकार (Cases and their Functions)

मराठीत एकूण आठ विभक्ती आणि त्यांचे कार्य (कारक अर्थ) खालीलप्रमाणे आहेत:

💡 महत्त्वाची नोंद:

द्वितीया आणि चतुर्थी चे प्रत्यय सारखे असले तरी, 'चतुर्थी' ही नेहमी दान किंवा भेट (संप्रदान) या अर्थाने येते, तर 'द्वितीया' ही कर्म म्हणून येते.

काहीवेळा विभक्तीचे कार्य शब्दयोगी अव्यय सुद्धा करतात.

या तिन्ही घटकांचा अभ्यास केल्यास तुम्हाला मराठी वाक्यातील शब्दांची रचना, त्यांचे परस्परसंबंध आणि त्यामुळे वाक्याचा अर्थ कसा बदलतो, याची स्पष्ट कल्पना येते.