⏳ काळ (Tense) - मराठी

⏳ काळ (Tense)

मराठी व्याकरणातील काळ (Tenses) आणि त्याचे प्रकार ही क्रियापदाशी (Verb) संबंधित अत्यंत महत्त्वाची संकल्पना आहे, जी क्रिया कधी घडली हे दर्शवते.

व्याख्या: क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया कधी घडली, म्हणजे ती आता घडते, पूर्वी घडली, की पुढे घडेल, याचा बोध होतो, त्याला काळ (Tense) म्हणतात.

मराठीत काळाचे मुख्यत्वे तीन प्रकार आहेत, आणि प्रत्येक मुख्य काळाचे पुन्हा चार उपप्रकार आहेत.

I. मुख्य काळाचे प्रकार (Main Tenses)

जी क्रिया आत्ता घडत आहे किंवा चालू आहे, असा बोध क्रियापदाच्या रूपावरून होतो, तेव्हा वर्तमानकाळ असतो.

उदाहरण: मी जेवण करतो. (क्रिया चालू आहे.)

जी क्रिया पूर्वी घडलेली आहे किंवा होऊन गेलेली आहे, असा बोध क्रियापदाच्या रूपावरून होतो, तेव्हा भूतकाळ असतो.

उदाहरण: मी जेवण केले. (क्रिया पुर्ण झाली आहे.)

जी क्रिया पुढे घडणार आहे किंवा भविष्यकाळात होणार आहे, असा बोध क्रियापदाच्या रूपावरून होतो, तेव्हा भविष्यकाळ असतो.

उदाहरण: मी जेवण करेन. (क्रिया पुढे घडणार आहे.)

प्रत्येक मुख्य काळाचे, क्रियापदाची स्थिती दर्शवण्यासाठी, खालीलप्रमाणे चार उपप्रकार पडतात:

क्रियापदाचे रूप साधे असते आणि क्रियेची वेळ निश्चितपणे न सांगता केवळ क्रिया घडल्याचा बोध होतो.

क्रिया सुरू आहे, म्हणजे क्रियापदाने दर्शविलेली क्रिया पूर्ण झालेली नाही, असा बोध होतो.

काळ	रचना / ओळख	उदाहरणे
अपूर्ण वर्तमानकाळ	क्रियापद + असत + वर्तमानकाळातील रूप.	मी लिहीत आहे. (I am writing.)
अपूर्ण भूतकाळ	क्रियापद + असत + भूतकाळातील रूप.	मी लिहीत होतो. (I was writing.)
अपूर्ण भविष्यकाळ	क्रियापद + असत + भविष्यकाळातील रूप.	मी लिहीत असेल. (I will be writing.)

क्रिया पूर्ण झालेली आहे, असा बोध क्रियापदाच्या रूपावरून होतो. क्रियेचा परिणाम वर्तमान, भूत किंवा भविष्यकाळात दिसतो.

काळ	रचना / ओळख	उदाहरणे
पूर्ण वर्तमानकाळ	क्रियापद + आहे/आहेत (वर्तमान सहाय्यक)	मी लिहिले आहे. (I have written.)
पूर्ण भूतकाळ	क्रियापद + होता/होती/होते (भूत सहाय्यक)	मी लिहिले होते. (I had written.)
पूर्ण भविष्यकाळ	क्रियापद + असेल/असतील (भविष्य सहाय्यक)	मी लिहिले असेल. (I will have written.)

क्रिया भूतकाळात किंवा वर्तमानकाळात नेहमी किंवा सतत घडत होती किंवा घडत असते, असे क्रियेचे सातत्य दर्शविण्यासाठी हा काळ वापरतात.

काळ	रचना / ओळख	उदाहरणे
रीती वर्तमानकाळ	क्रियापद + असतो/असते/असतात (नेहमीची सवय)	मी लिहीत असतो. (I habitually write/used to write.)
रीती भूतकाळ	क्रियापद + असे/असत (भूतकाळातील सवय)	मी लिहीत असे. (I used to write.)
रीती भविष्यकाळ	क्रियापद + असेल/असतील (भविष्यातील सवय)	मी लिहीत जाईल. (I will keep writing.)

काळाच्या या बारकाव्यांचा अभ्यास केल्यास वाक्यातील क्रियेची वेळ आणि तिची स्थिती (पूर्ण, अपूर्ण, रीती) अचूकपणे समजते.