ParikshaNiti
निर्देशांक आणि अहवाल (२०२४-२६) भारताचा क्रमांक, पहिले ३ देश आणि नीती आयोगाची आकडेवारी
मानव विकास निर्देशांक (HDI), जागतिक भूक निर्देशांक, हॅपीनेस इंडेक्स, प्रेस फ्रीडम इंडेक्स, नीती आयोगाचे अहवाल. 1/11/2026
निर्देशांक आणि अहवाल (२०२४-२६)
भारताचा क्रमांक, पहिले ३ देश आणि नीती आयोगाची आकडेवारी
📈
मानव विकास निर्देशांक (HDI)
UNDP Report 2023-24
प्रकाशन: युनायटेड नेशन्स डेव्हलपमेंट प्रोग्राम (UNDP).
अहवालाचे नाव: Breaking the Gridlock.
| रँक | देश | स्कोर (Score) |
|---|---|---|
| १ | स्वित्झर्लंड (Switzerland) | ०.९६७ |
| २ | नॉर्वे | ०.९६६ |
| ३ | आइसलँड | ०.९५९ |
| १३४ | 🇮🇳 भारत | ०.६४४ (Medium Human Development) |
💡 बदल: भारताचा क्रमांक मागील वर्षी १३५ होता, तो आता १३४ झाला आहे (किंचित सुधारणा). भारताचे आयुर्मान (Life Expectancy) ६७.७ वर्षे झाले आहे.
🍽️
जागतिक भूक निर्देशांक (GHI) 2024
Status: Serious
प्रकाशन: कन्सन वर्ल्डवाईड आणि वेल्थ हंगर लाइफ.
| घटक | माहिती |
|---|---|
| भारताचा क्रमांक | १०५ वा (एकूण १२७ देशांतून). |
| भारताचा स्कोअर | २७.३ (गंभीर/Serious श्रेणीत). |
| पहिले देश | बेलारूस, बोस्निया, चिली (येथे भूक सर्वात कमी आहे). |
(टीप: भारत सरकारने या अहवालाची पद्धत - Methodology - चुकीची असल्याचे सांगून हा अहवाल फेटाळला आहे).
😊
हॅपीनेस आणि प्रेस फ्रीडम (२०२४)
Indices
१. जागतिक आनंदी अहवाल (World Happiness Report 2024):
| क्रमांक | देश |
|---|---|
| १ | फिनलंड (सलग ७ व्या वेळी) |
| २ | डेन्मार्क |
| १२६ | 🇮🇳 भारत (पाकिस्तान - १०८ पेक्षा मागे). |
२. जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (Press Freedom 2024):
- भारताचा क्रमांक: १५९ वा (मागील वर्षी १६१ होता).
- पहिला क्रमांक: नॉर्वे.
- प्रकाशन: रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स (RSF).
🇮🇳
नीती आयोगाचे अहवाल (२०२४)
SDG & Poverty
१. SDG इंडिया इंडेक्स २०२३-२४ (जुलै २०२४):
शाश्वत विकास उद्दिष्टे साध्य करण्यात राज्यांची कामगिरी:
| रँक | राज्य | स्कोअर |
|---|---|---|
| १ | उत्तराखंड | ८३ |
| २ | केरळ | ८१ |
| ३ | तामिळनाडू | ७८ |
| शेवटचे | बिहार (स्कोअर ५७) | |
| - | महाराष्ट्र (६वा क्रमांक - स्कोअर ७६) |
२. बहुआयामी गरिबी निर्देशांक (MPI Update):
- गेल्या ९ वर्षांत भारतातील २४.८२ कोटी लोक गरिबीतून बाहेर आले आहेत.
- गरिबीचे प्रमाण २९% वरून कमी होऊन ११.२८% वर आले आहे.
- सर्वाधिक घट: उत्तर प्रदेश, बिहार आणि मध्य प्रदेशमध्ये.
🌍 इतर महत्त्वाचे निर्देशांक (२०२४-२५)
- हवामान बदल कामगिरी निर्देशांक (CCPI 2025): भारत १० व्या क्रमांकावर (Top 10 मध्ये कायम). पहिले ३ क्रमांक रिकामे.
- ग्लोबल जेंडर गॅप (WEF 2024): भारत १२९ वा (आइसलँड प्रथम).
- हेन्ले पासपोर्ट इंडेक्स (Jan 2025): भारत ८०-८२ च्या दरम्यान (व्हिसा फ्री देश: ६०+).
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup