केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 'विकसित भारता'च्या दिशेने: तीन कर्तव्ये आणि युवा शक्ती - MPSC चालू घडामोडी

🇮🇳 केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27

'विकसित भारता'च्या दिशेने: तीन कर्तव्ये आणि युवा शक्ती

🚀 विशेष वैशिष्ट्य:

हा अर्थसंकल्प 'कर्तव्य भवनात' तयार केलेला पहिलाच अर्थसंकल्प असून तो पूर्णपणे 'युवा शक्ती' (Youth Power) वर आधारित आहे.

📌 अर्थसंकल्पाचा गाभा: 'तीन कर्तव्ये' (Three Duties)

अर्थमंत्र्यांनी विकसित भारतासाठी खालील तीन प्रमुख कर्तव्यांवर भर दिला आहे:

1. आर्थिक वाढ (Economic Growth):

उत्पादकता आणि स्पर्धात्मकता वाढवणे.
अस्थिर जागतिक परिस्थितीत लवचिकता निर्माण करणे.

2. आकांक्षा व क्षमता विकास (Capacity Building):

लोकांच्या आकांक्षा पूर्ण करणे.
भारताच्या समृद्धीत लोकांना भागीदार बनवणे.

3. सबका साथ, सबका विकास (Inclusive Growth):

प्रत्येक कुटुंब, समुदाय आणि क्षेत्राला समान संधी.
संसाधने आणि सुविधांचे न्याय्य वाटप.

📊 आर्थिक स्थिती व उपलब्धी (Economic Data)

आर्थिक वाढीचा दर (Growth Rate)	7% (सुमारे)
गरिबी निर्मूलन	गेल्या दशकात 25 कोटी लोक गरिबीतून बाहेर.
सुधारणा (Reforms)	ऑगस्ट 2025 पासून 350+ सुधारणा लागू (GST, लेबर कोड्स).

🎯 क्षेत्रनिहाय महत्त्वाच्या घोषणा

सेवा क्षेत्र (Service Sector):
उद्दिष्ट: 2047 पर्यंत जागतिक बाजारपेठेत भारताचा वाटा 10% करणे. यासाठी 'शिक्षण ते रोजगार' उच्चस्तरीय समिती स्थापन करणार.

उद्योगांसाठी 6 हस्तक्षेप:
1) 7 धोरणात्मक क्षेत्रांत उत्पादन वाढ 2) पारंपरिक उद्योग 3) चॅम्पियन MSME 4) पायाभूत सुविधा 5) ऊर्जा सुरक्षा 6) शहर आर्थिक प्रदेश.

समावेशक विकास (Inclusive Dev):
दिव्यांग सक्षमीकरण, मानसिक आरोग्य सेवा, आणि पूर्वेकडील राज्ये व ईशान्य भारताचा विकास.

🤖 तंत्रज्ञान आणि सुशासन (Tech & Governance)

कृत्रिम प्रज्ञा (AI): उत्तम प्रशासनासाठी 'शक्तीवर्धक' म्हणून वापर.
त्रिसूत्री इकोसिस्टम: संरचनात्मक सुधारणा + मजबूत वित्तीय क्षेत्र + अत्याधुनिक तंत्रज्ञान.

Source: PIB Mumbai | Curated for Parikshaniti.in