ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
HomeReasoningसंख्या मालिका (Number Series)

संख्या मालिका (Number Series)

संख्या मालिका (Number Series) 2/21/2026
संख्या मालिका - स्मार्ट नोट्स (तर्कशक्ती) | MPSC • तलाठी • ZP

संख्या मालिका (Number Series) स्मार्ट नोट्स

MPSC • तलाठी • ZP • लिपिक • संयुक्त परीक्षा साठी
गैर-गणितीय विद्यार्थ्यांसाठी सोप्या ट्रिक्सने मास्टर होण्यासाठी!

संख्या मालिका म्हणजे काय?

दिलेल्या संख्यांच्या मालिकेत एक नियम (पॅटर्न) असतो. आपल्याला तो नियम शोधून ? च्या जागी येणारी संख्या सांगायची असते.

सर्वात महत्वाची गोष्ट: नेहमी पहिल्या ३-४ संख्यांमधील फरक (difference), गुणाकार, भागाकार, चौरस, घन इ. तपासा.

मुख्य प्रकार (Types) आणि ट्रिक्स

1. साधी जोड/वजा मालिका (Addition / Subtraction Series)

प्रत्येक पायरीत एकच संख्या जोडली/वजाबाकी केली जाते.

उदाहरण: ५, १२, १९, २६, ?
फरक: +७, +७, +७ → पुढे +७
उत्तर: ३३
उदाहरण: ४८, ४२, ३६, ३०, ?
फरक: –६, –६, –६ → पुढे –६
उत्तर: २४

ट्रिक: नेहमी २-३ फरक तपासा → जर सारखेच असतील तर तेच चालू ठेवा.

2. गुणाकार / भागाकार मालिका (Multiplication / Division)

प्रत्येक वेळी ×२, ×३, ÷२ असे होतं.

उदाहरण: ३, ६, १८, ७२, ?
×२, ×३, ×४ → पुढे ×५
उत्तर: ३६०
उदाहरण: १०००, ५००, २५०, १२५, ?
÷२ प्रत्येक वेळी
उत्तर: ६२.५

3. चौरस / घन मालिका (Square / Cube Series)

संख्या चौरस किंवा घन असतात.

उदाहरण: ४, ९, १६, २५, ?, ४९
(22,32,42,52,62,72)(2^2, 3^2, 4^2, 5^2, 6^2, 7^2)
उत्तर: ३६
उदाहरण: १, ८, २७, ६४, ?, २१६
(13,23,33,43,53,63)(1^3, 2^3, 3^3, 4^3, 5^3, 6^3)
उत्तर: १२५

ट्रिक: १ ते २० पर्यंत चौरस आणि १ ते १० पर्यंत घन लक्षात ठेवा (फक्त ५ मिनिटांत होईल).

4. मिश्रित पॅटर्न (Mixed / Alternating)

जोड-गुणा किंवा + आणि × एकत्र.

उदाहरण: २, ५, १०, १७, २६, ?
+३, +५, +७, +९ → पुढे +११
उत्तर: ३७
उदाहरण: ७, १०, ८, ११, ९, ?
+३, –२, +३, –२, +३ → पुढे –२
उत्तर: १२

5. चुकीची संख्या शोधणे (Wrong Number Series)

मालिकेत एकच संख्या चुकीची असते.

उदाहरण: २, १२, ३६, ८०, १५०, २५२
पॅटर्न: ×६+०, ×३+०, ×२+४, ×१.८+६... नाही
खरा पॅटर्न: १×२+०=२, २×६=१२, ३×१२=३६, ४×२०=८०, ५×३०=१५०, ६×४२=२५२
पण बहुतेकदा ×n + something असतो.
सामान्य चुकीची संख्या ओळखा.

मास्टर होण्यासाठी ५ सोप्या पद्धती (Non-Maths विद्यार्थ्यांसाठी)

  1. पहिल्या ४-५ संख्यांचे फरक लिहा (difference chart बनवा).
  2. फरक वाढत/घटत आहेत का ते पाहा (+२, +४, +६...).
  3. गुणा/भागाकार तपासा (×२, ×३...).
  4. चौरस/घन/प्राइम/फॅक्टोरियल असू शकतात का?
  5. जर काहीच पटत नसेल तर alternating pattern (एक+ एक–) तपासा.

दररोज २०-३० प्रश्न सोडवा → १५ दिवसांत ९०% अचूकता येईल!

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files

100% Free Signup