ParikshaNiti
रक्तसंबंध (Blood Relations)
रक्तसंबंध 2/21/2026
रक्तसंबंध (Blood Relations) स्मार्ट नोट्स
MPSC • तलाठी • ZP • लिपिक • संयुक्त परीक्षा साठी
TCS पैटर्न + पझल्स – १००% अचूकता!
रक्तसंबंध म्हणजे काय?
दिलेल्या नात्यांच्या माहितीवरून व्यक्तीचे एकमेकांशी नाते शोधायचे असते (आई-वडील, भाऊ-बहीण, आजोबा इ.).
ट्रिक: नेहमी फॅमिली ट्री कागदावर काढा → पुरुष = □, स्त्री = ○, लग्न = —
मुख्य नाते: आई (Mother), वडील (Father), भाऊ (Brother), बहीण (Sister), पती (Husband), पत्नी (Wife), मुलगा (Son), मुलगी (Daughter).
मुख्य नाते आणि सिंबॉल (Standard)
- आई → Mother (M)
- वडील → Father (F)
- भाऊ → Brother (B)
- बहीण → Sister (S)
- पती → Husband (H)
- पत्नी → Wife (W)
- मुलगा → Son
- मुलगी → Daughter
- आजोबा → Father's Father / Mother's Father
- आजी → Father's Mother / Mother's Mother
- चुलत भाऊ/बहीण → Uncle's / Aunt's child
- मामा/मावशीचा मुलगा/मुलगी → Maternal uncle/aunt's child
ट्रिक: नेहमी "मी" (me) पासून सुरू करा आणि वर/खाली सरकत जा.
मुख्य प्रकार आणि उदाहरणे (MPSC/Talathi स्तरावर)
1. साधे रक्तसंबंध (Simple Direct)
उदाहरण: A हे B चा भाऊ आहे. B ही C ची आई आहे. तर A हे C चे काय होतो?
संबंध: A → B (भाऊ), B → C (आई) → A हे C चा मामा
उत्तर: मामा
संबंध: A → B (भाऊ), B → C (आई) → A हे C चा मामा
उत्तर: मामा
उदाहरण: P + Q → P ही Q ची आई आहे.
Q - R → Q हा R चा भाऊ आहे.
R × S → R ही S ची पत्नी आहे.
S ÷ T → S हे T चे वडील आहे.
तर P हे T चे काय?
उत्तर: आजी (P → Q → R → S → T)
Q - R → Q हा R चा भाऊ आहे.
R × S → R ही S ची पत्नी आहे.
S ÷ T → S हे T चे वडील आहे.
तर P हे T चे काय?
उत्तर: आजी (P → Q → R → S → T)
2. पझल प्रकार (Puzzle / Complex Family Tree)
उदाहरण: A चा एकच मुलगा B आहे. B ची पत्नी C आहे. C ची एकच मुलगी D आहे. D चा भाऊ E आहे. तर A हे D चे काय?
ट्री: A (वडील) → B (मुलगा) → C (पत्नी) → D (मुलगी), E (मुलगा)
उत्तर: आजोबा
ट्री: A (वडील) → B (मुलगा) → C (पत्नी) → D (मुलगी), E (मुलगा)
उत्तर: आजोबा
ट्रिक: "एकच मुलगा/मुलगी" म्हणजे फक्त एक → इतर नातेवाईक नाहीत.
3. पुरुष/स्त्री आधारित (Gender Based)
उदाहरण: X हे Y चा भाऊ आहे. Y ही Z ची बहीण आहे. Z चा पती W आहे. तर X हे W चे काय?
संबंध: X (पुरुष) → Y (स्त्री) → Z (स्त्री) → W (पुरुष)
उत्तर: देवर (Y चा भाऊ = Z च्या पतीचा देवर)
संबंध: X (पुरुष) → Y (स्त्री) → Z (स्त्री) → W (पुरुष)
उत्तर: देवर (Y चा भाऊ = Z च्या पतीचा देवर)
4. TCS / नवीन पैटर्न (Coded Relations + Puzzle)
उदाहरण: A @ B → A हे B चे वडील आहे.
A # C → A ही C ची आई आहे.
D % E → D हा E चा मुलगा आहे.
तर जर B @ F आणि C # G असेल तर... (पझल सोडवा)
(सामान्य: सिंबॉल नियम शोधा आणि ट्री काढा)
A # C → A ही C ची आई आहे.
D % E → D हा E चा मुलगा आहे.
तर जर B @ F आणि C # G असेल तर... (पझल सोडवा)
(सामान्य: सिंबॉल नियम शोधा आणि ट्री काढा)
ट्रिक: सिंबॉल नियम लिहून घ्या → ट्री काढा → प्रश्न सोडवा.
मास्टर होण्यासाठी ८ सोप्या ट्रिक्स
- नेहमी कागदावर फॅमिली ट्री काढा (पुरुष=□, स्त्री=○, लग्न=—).
- "मी" (pointed person) पासून सुरू करा.
- वर → आई-वडील-आजोबा, खाली → मुले-नातवंडे.
- "एकच" शब्द महत्वाचा – फक्त एकच मुलगा/मुलगी.
- भाऊ-बहिणींचे नाते समजून घ्या (एकाच आई-वडिलांचे).
- चुलत/मामाचे नाते वेगळे करा (पितृ/मातृ पक्ष).
- दररोज २०-३० प्रश्न सोडवा (YouTube: MPSC Wallah, Basic2Building, Unacademy Marathi).
- परीक्षेत: १ मिनिटात ट्री काढा → ९५% अचूकता!
सर्वात सोपी ट्रिक: "कोणाचा कोण" उच्चारून पाहा – गोंधळ होणार नाही!
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup