ParikshaNiti
घड्याळ व दिनदर्शिका (Clock & Calendar)
घड्याळ व दिनदर्शिका 2/21/2026
घड्याळ व दिनदर्शिका (Clock & Calendar) स्मार्ट नोट्स
MPSC • तलाठी • ZP • लिपिक • संयुक्त परीक्षा साठी
TCS पैटर्न + ट्रिक्स – १००% स्कोअर!
घड्याळ (Clock) मुख्य नियम
- घड्याळ ३६०° आहे.
- १ तास = ३०° (३६०/१२)
- १ मिनिटात तासाचा हात = (३०/६०)
- १ मिनिटात मिनिटाचा हात = (३६०/६०)
- हातांची वेग वेगळी: मिनिटाचा हात १२ पट वेगवान.
ट्रिक: कोन = (H = तास, M = मिनिटे) → किमान कोन घ्या (≤१८०°).
घड्याळ मुख्य प्रकार आणि उदाहरणे
1. हातांचा कोन (Angle Between Hands)
उदाहरण: सकाळी ३:२० वाजता हातांचा कोन किती?
फॉर्म्युला:
उत्तर: २०°
फॉर्म्युला:
उत्तर: २०°
उदाहरण: ४:४० वाजता कोन?
उत्तर: १००° (किंवा २६०° पण किमान १००°)
उत्तर: १००° (किंवा २६०° पण किमान १००°)
ट्रिक: ११:०० वाजता ०° (हात एकत्र), २:४३ वाजता सुमारे १८०° (समोरासमोर).
2. हात एकत्र येणे / समोरासमोर येणे (Coincide / Opposite)
उदाहरण: २ ते ३ च्या दरम्यान हात किती वेळा एकत्र येतात?
प्रत्येक तासाला १ वेळा (११ वेळा १२ तासांत)
उत्तर: १ वेळा (सुमारे २:१० वाजता)
प्रत्येक तासाला १ वेळा (११ वेळा १२ तासांत)
उत्तर: १ वेळा (सुमारे २:१० वाजता)
उदाहरण: हात समोरासमोर येण्याची वेळ?
फॉर्म्युला:
३ वाजता: सुमारे ३:४९ (समोरासमोर)
फॉर्म्युला:
३ वाजता: सुमारे ३:४९ (समोरासमोर)
3. खराब घड्याळ (Wrong / Fast-Slow Clock)
उदाहरण: घड्याळ १० मिनिटे मंद आहे. खरी वेळ १०:३० असताना घड्याळ काय दाखवेल?
१०:२०
उत्तर: १०:२०
१०:२०
उत्तर: १०:२०
ट्रिक: मंद = कमी दाखवतो, जलद = जास्त दाखवतो. फरक × (प्रश्नातील वेळ).
दिनदर्शिका (Calendar) मुख्य नियम
- सामान्य वर्ष = ३६५ दिवस = ५२ आठवडे + १ ऑड डे
- लीप वर्ष = ३६६ दिवस = ५२ आठवडे + २ ऑड डे (फेब्रुवारी २९)
- लीप वर्ष: ४ ने भाग जाणारे (पण १०० ने भाग जाणारे नाही किंवा ४०० ने भाग जाणारे)
- ऑड डे: १ दिवस = +१ वार, २ = +२ वार इ.
- दिवस कोड: रविवार=०, सोमवार=१, ... शनिवार=६
ट्रिक: Zeller's Congruence किंवा सोपी ट्रिक – १ जानेवारी २००० शनिवार होता (रेफरन्स).
दिनदर्शिका मुख्य प्रकार आणि उदाहरणे
1. वार शोधणे (Find Day of Date)
उदाहरण: १५ ऑगस्ट १९४७ चा वार काय?
(ट्रिक: १९४७ लीप नाही, ऑड डे कॅल्क्युलेट)
उत्तर: शुक्रवार (ऐतिहासिक)
(ट्रिक: १९४७ लीप नाही, ऑड डे कॅल्क्युलेट)
उत्तर: शुक्रवार (ऐतिहासिक)
2. ऑड डे / लीप वर्ष आधारित
उदाहरण: १ जानेवारी २०२४ सोमवार असेल तर १ जानेवारी २०२५ चा वार?
२०२४ लीप वर्ष (२ ऑड डे) → सोमवार +२ = बुधवार
उत्तर: बुधवार
२०२४ लीप वर्ष (२ ऑड डे) → सोमवार +२ = बुधवार
उत्तर: बुधवार
ट्रिक: १०० वर्षांत २४ लीप + ७६ सामान्य = १२४ ऑड डे → +५ वार (किंवा -२).
3. मध्य आठवडा / समान तारखा
उदाहरण: २२ फेब्रुवारी २०२४ चा वार काय? (ट्रिक वापरा)
(लीप वर्ष, फेब्रुवारी २९ पर्यंत)
(लीप वर्ष, फेब्रुवारी २९ पर्यंत)
मास्टर होण्यासाठी ८ सोप्या ट्रिक्स
- घड्याळ: फॉर्म्युला लक्षात ठेवा.
- कोन नेहमी १८०° पेक्षा कमी घ्या.
- हात एकत्र: दर तासाला १ वेळा (११ वेळा १२ तासांत).
- दिनदर्शिका: लीप वर्ष ४,१००,४०० नियम लक्षात ठेवा.
- ऑड डे: सामान्य वर्ष +१, लीप +२.
- रेफरन्स डे: १ जानेवारी २००० = शनिवार (किंवा १/१/१९०० सोमवार).
- दररोज २०-३० प्रश्न सोडवा.
- परीक्षेत: फॉर्म्युला लिहून घ्या → १ मिनिटात सोडवा!
घड्याळ + दिनदर्शिका एकत्र ५-१० गुण – ट्रिक्सने १००%!
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup