ParikshaNiti
वेन आलेख (Venn Diagram)
वेन आलेख 2/21/2026
वेन आलेख (Venn Diagram) – Reasoning Smart Notes
१) वेन आलेख म्हणजे काय?
वेन आलेख म्हणजे वेगवेगळ्या गटांमधील (Groups) संबंध दाखवण्यासाठी काढलेले गोल (Circles) असलेले चित्र.
- गट = वर्ग (Category)
- गोल = त्या गटाचे प्रतिनिधित्व
- गोल जिथे एकमेकांवर येतात = समान घटक
२) सोप्या भाषेत समजून घ्या
उदाहरण १:
सर्व मांजरे प्राणी आहेत.
काही प्राणी पाळीव आहेत.
सर्व मांजरे प्राणी आहेत.
काही प्राणी पाळीव आहेत.
👉 येथे "प्राणी" हा मोठा गोल असेल.
👉 "मांजरे" हा त्याच्या आत लहान गोल असेल.
👉 "पाळीव" हा काही भाग प्राण्यांमध्ये येईल.
३) वेन आलेखाचे प्रकार
१. पूर्ण समावेश (Fully Contained)
एक गट पूर्णपणे दुसऱ्यात असतो.
सर्व शिक्षक हे माणसे आहेत.
२. अंशतः समान (Partially Overlapping)
दोन गटांचा काही भाग समान असतो.
काही विद्यार्थी खेळाडू आहेत.
३. पूर्ण वेगळे (No Relation)
दोन गटांचा काहीही संबंध नसतो.
पक्षी आणि मासे
४) प्रश्न सोडवण्याची स्मार्ट पद्धत
- प्रश्न नीट वाचा.
- मुख्य गट ओळखा.
- त्यांच्यातील संबंध ठरवा (सर्व / काही / नाही).
- योग्य गोल रेखाटून पर्याय तपासा.
💡 लक्षात ठेवा:
"सर्व" म्हणजे 100% समावेश
"काही" म्हणजे थोडासा भाग
"नाही" म्हणजे कोणताही संबंध नाही
"सर्व" म्हणजे 100% समावेश
"काही" म्हणजे थोडासा भाग
"नाही" म्हणजे कोणताही संबंध नाही
५) स्पर्धा परीक्षेत विचारले जाणारे प्रकार
- निष्कर्ष बरोबर की चूक?
- योग्य वेन आलेख निवडा
- Statement आणि Conclusion आधारित प्रश्न
- संख्यात्मक वेन आलेख (Numbers inside diagram)
६) सराव प्रश्न
प्रश्न १:
सर्व फुले वनस्पती आहेत.
काही वनस्पती औषधी आहेत.
योग्य वेन आलेख काढा.
सर्व फुले वनस्पती आहेत.
काही वनस्पती औषधी आहेत.
योग्य वेन आलेख काढा.
प्रश्न २:
काही डॉक्टर लेखक आहेत.
सर्व लेखक वाचक आहेत.
निष्कर्ष तपासा.
काही डॉक्टर लेखक आहेत.
सर्व लेखक वाचक आहेत.
निष्कर्ष तपासा.
७) Master Tip
दररोज 10 वेन आलेख प्रश्न सोडवा.
प्रत्येक प्रश्नात आधी चित्र काढा – मगच उत्तर द्या.
3–4 दिवसांत तुमची समज 80% वाढेल.
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup