ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
HomeReasoningबैठकीची व्यवस्था

बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement)

बैठकीची व्यवस्था 2/21/2026
बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement) - Reasoning Smart Notes

बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement)

१) Seating Arrangement म्हणजे काय?

काही व्यक्तींना दिलेल्या अटींनुसार (conditions) विशिष्ट क्रमाने बसवण्याची प्रक्रिया म्हणजे Seating Arrangement.

  • कोण कोणाच्या उजवीकडे/डावीकडे आहे?
  • कोण मधोमध आहे?
  • कोणासमोर कोण आहे?

२) Seating Arrangement चे मुख्य प्रकार

१. रेखीय (Linear Arrangement)

व्यक्ती एका सरळ रेषेत बसलेल्या असतात.

A, B, C, D, E एका रांगेत बसले आहेत.

👉 डावा आणि उजवा स्पष्ट असतो.
👉 End position महत्वाची असते.


२. वर्तुळाकार (Circular Arrangement)

व्यक्ती गोलाकार बसलेल्या असतात.

A, B, C, D, E गोल टेबलाभोवती बसले आहेत.

👉 सर्व जण एकमेकांच्या समोर/शेजारी असतात.
👉 दिशा महत्वाची (Clockwise / Anti-clockwise).

३) रेखीय व्यवस्था सोडवण्याची पद्धत

  1. एक सरळ रेषा काढा.
  2. पहिली निश्चित माहिती बसवा.
  3. Left/Right काळजीपूर्वक ठरवा.
  4. Remaining जागा logical पद्धतीने भरा.
💡 जर प्रश्नात “Facing North” असेल → तुमच्या दृष्टीने Left = Leftच असेल.
“Facing South” असेल → Left आणि Right उलटे होतात.

४) वर्तुळाकार व्यवस्था सोडवण्याची पद्धत

  1. एक गोल काढा.
  2. एक व्यक्ती fix करा (rotation avoid करण्यासाठी).
  3. Clockwise direction निश्चित करा.
  4. दिलेल्या अटींनुसार बाकी जागा भरा.
💡 सर्वजण आतच्या बाजूला तोंड करून बसले असतील → Clockwise = Right.
बाहेर तोंड करून बसले असतील → Clockwise = Left.

५) Exam मध्ये येणारे प्रकार

  • Single row arrangement
  • Double row (समोरासमोर)
  • Circular – inward/outward facing
  • Mixed conditions
  • Blood relation + seating mix

६) Example (रेखीय)

A हा B च्या डावीकडे बसला आहे.
C हा B च्या उजवीकडे आहे.
D हा A च्या डावीकडे आहे.

Solution Approach:
1. आधी B fix करा.
2. A त्याच्या डावीकडे.
3. C उजवीकडे.
4. D हा A च्या डावीकडे.

७) Example (वर्तुळाकार)

A हा B च्या उजवीकडे बसला आहे.
C हा A आणि D च्या मध्ये आहे.
सर्वजण आत तोंड करून बसले आहेत.

Solution Approach:
1. A fix करा.
2. B त्याच्या डावीकडे (कारण Right = Clockwise).
3. C A आणि D मध्ये बसवा.

८) Master Tips

  • नेहमी rough diagram काढा.
  • Direction नीट समजून घ्या.
  • End position questions आधी सोडवा.
  • Practice केल्याशिवाय speed येत नाही.

दररोज 5 रेखीय + 5 वर्तुळाकार प्रश्न सोडवा → 7 दिवसांत mastery मिळेल.

९) सराव प्रश्न

1) A, B, C, D, E एका रांगेत बसले आहेत. B हा A च्या उजवीकडे आहे. C हा B च्या डावीकडे आहे. कोण मधोमध आहे?
2) 6 जण गोल टेबलाभोवती बसले आहेत. A हा B च्या उजवीकडे आहे. C हा B च्या समोर आहे. D हा A आणि C मध्ये आहे. सर्व आत तोंड करून बसले आहेत.

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement) - Reasoning | ParikshaNiti