ParikshaNiti
बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement)
बैठकीची व्यवस्था 2/21/2026
बैठकीची व्यवस्था (Seating Arrangement)
१) Seating Arrangement म्हणजे काय?
काही व्यक्तींना दिलेल्या अटींनुसार (conditions) विशिष्ट क्रमाने बसवण्याची प्रक्रिया म्हणजे Seating Arrangement.
- कोण कोणाच्या उजवीकडे/डावीकडे आहे?
- कोण मधोमध आहे?
- कोणासमोर कोण आहे?
२) Seating Arrangement चे मुख्य प्रकार
१. रेखीय (Linear Arrangement)
व्यक्ती एका सरळ रेषेत बसलेल्या असतात.
A, B, C, D, E एका रांगेत बसले आहेत.
👉 डावा आणि उजवा स्पष्ट असतो.
👉 End position महत्वाची असते.
२. वर्तुळाकार (Circular Arrangement)
व्यक्ती गोलाकार बसलेल्या असतात.
A, B, C, D, E गोल टेबलाभोवती बसले आहेत.
👉 सर्व जण एकमेकांच्या समोर/शेजारी असतात.
👉 दिशा महत्वाची (Clockwise / Anti-clockwise).
३) रेखीय व्यवस्था सोडवण्याची पद्धत
- एक सरळ रेषा काढा.
- पहिली निश्चित माहिती बसवा.
- Left/Right काळजीपूर्वक ठरवा.
- Remaining जागा logical पद्धतीने भरा.
💡 जर प्रश्नात “Facing North” असेल → तुमच्या दृष्टीने Left = Leftच असेल.
“Facing South” असेल → Left आणि Right उलटे होतात.
“Facing South” असेल → Left आणि Right उलटे होतात.
४) वर्तुळाकार व्यवस्था सोडवण्याची पद्धत
- एक गोल काढा.
- एक व्यक्ती fix करा (rotation avoid करण्यासाठी).
- Clockwise direction निश्चित करा.
- दिलेल्या अटींनुसार बाकी जागा भरा.
💡 सर्वजण आतच्या बाजूला तोंड करून बसले असतील → Clockwise = Right.
बाहेर तोंड करून बसले असतील → Clockwise = Left.
बाहेर तोंड करून बसले असतील → Clockwise = Left.
५) Exam मध्ये येणारे प्रकार
- Single row arrangement
- Double row (समोरासमोर)
- Circular – inward/outward facing
- Mixed conditions
- Blood relation + seating mix
६) Example (रेखीय)
A हा B च्या डावीकडे बसला आहे.
C हा B च्या उजवीकडे आहे.
D हा A च्या डावीकडे आहे.
C हा B च्या उजवीकडे आहे.
D हा A च्या डावीकडे आहे.
Solution Approach:
1. आधी B fix करा.
2. A त्याच्या डावीकडे.
3. C उजवीकडे.
4. D हा A च्या डावीकडे.
७) Example (वर्तुळाकार)
A हा B च्या उजवीकडे बसला आहे.
C हा A आणि D च्या मध्ये आहे.
सर्वजण आत तोंड करून बसले आहेत.
C हा A आणि D च्या मध्ये आहे.
सर्वजण आत तोंड करून बसले आहेत.
Solution Approach:
1. A fix करा.
2. B त्याच्या डावीकडे (कारण Right = Clockwise).
3. C A आणि D मध्ये बसवा.
८) Master Tips
- नेहमी rough diagram काढा.
- Direction नीट समजून घ्या.
- End position questions आधी सोडवा.
- Practice केल्याशिवाय speed येत नाही.
दररोज 5 रेखीय + 5 वर्तुळाकार प्रश्न सोडवा → 7 दिवसांत mastery मिळेल.
९) सराव प्रश्न
1) A, B, C, D, E एका रांगेत बसले आहेत.
B हा A च्या उजवीकडे आहे.
C हा B च्या डावीकडे आहे.
कोण मधोमध आहे?
2) 6 जण गोल टेबलाभोवती बसले आहेत.
A हा B च्या उजवीकडे आहे.
C हा B च्या समोर आहे.
D हा A आणि C मध्ये आहे.
सर्व आत तोंड करून बसले आहेत.
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup