ParikshaNiti
नफा – तोटा – सूट (Profit, Loss & Discount)
सूट (Discount) 2/21/2026
नफा – तोटा – सूट (Profit, Loss & Discount)
१) मूलभूत संकल्पना
- Cost Price (CP) = खरेदी किंमत
- Selling Price (SP) = विक्री किंमत
- Marked Price (MP) = छापील किंमत
SP > CP → नफा SP < CP → तोटा
२) नफा आणि तोटा सूत्रे
Profit = SP − CP Loss = CP − SP
Profit % = (Profit / CP) × 100 Loss % = (Loss / CP) × 100
CP = 500
SP = 600
Profit = 100
Profit % = (100/500) × 100 = 20%
३) विक्री किंमत शोधणे
SP = CP × (1 + Profit%/100) SP = CP × (1 − Loss%/100)
CP = 800
Profit = 25%
SP = 800 × 1.25 = 1000
४) सूट (Discount)
Discount = MP − SP
Discount % = (Discount / MP) × 100 SP = MP × (1 − Discount%/100)
MP = 2000
Discount = 20%
SP = 2000 × 0.80 = 1600
५) सलग सूट (Successive Discount)
Net Discount % = a + b − (ab/100)
20% आणि 10% सूट
= 20 + 10 − (20×10)/100
= 30 − 2 = 28%
६) Shortcut Tricks
- 25% = 1/4
- 20% = 1/5
- 12.5% = 1/8
- 50% = 1/2
💡 Banking/SSC मध्ये fraction conversion speed महत्वाची आहे.
७) Advanced Type (SSC / Banking)
Marked Price आणि Profit दोन्ही दिले असल्यास
एखाद्या वस्तूवर 20% सूट देऊन 20% नफा झाला.
Cost Price = 100 धरून solve करा.
MP = 100 × 1.20 = 120 Discount 20% → SP = 120 × 0.80 = 96 Conclusion: Loss 4% (Check carefully)
८) Exam Wise Focus
- Police Bharti → Direct Profit/Loss
- MPSC → Discount + Profit combo
- SSC → Successive Discount
- Banking → High speed calculation + Data Interpretation
९) Practice Set
1) CP = 1200, Profit = 15% → SP किती?
2) MP = 1500, Discount = 10% → SP किती?
3) 800 ची वस्तू 10% तोट्याने विकली. SP किती?
4) 30% आणि 20% सलग सूट. Net Discount किती?
१०) Master Strategy
- CP = 100 धरून advanced प्रश्न सोडवा.
- Fraction shortcuts पाठ ठेवा.
- Daily 20 प्रश्न सराव करा.
- Speed + Accuracy = Selection.
नफा-तोटा हा Percentage, SI/CI, DI साठी अत्यंत महत्वाचा अध्याय आहे.
Premium Resources
Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files
100% Free Signup