मिश्रण (Mixture & Alligation) - Parikshaniti

मिश्रण (Mixture & Alligation)

जेव्हा दोन किंवा अधिक घटक एकत्र केले जातात, तेव्हा त्यांच्या किमती किंवा प्रमाणाचा अभ्यास करण्यासाठी 'Alligation' ही सर्वात जलद पद्धत आहे.

१. एलिगेशन पद्धत (The Alligation Rule)

ही पद्धत सरासरी किंमत काढण्यासाठी किंवा दोन वस्तू कोणत्या प्रमाणात मिसळाव्यात हे काढण्यासाठी वापरतात.

२. महत्त्वाचे प्रकार आणि उदाहरणे

प्रकार १: गुणोत्तर काढणे

प्रश्न १: ₹३० प्रति किलोचा तांदूळ आणि ₹४० प्रति किलोचा तांदूळ कोणत्या प्रमाणात मिसळावा म्हणजे मिश्रणाची किंमत ₹३३ प्रति किलो होईल?

एलिगेशन पद्धत वापरून:
१ ला तांदूळ (स्वस्त) = ३० | २ रा तांदूळ (महाग) = ४०
मध्यम (मिश्रण) किंमत = ३३

१) उजवी बाजू: ४० - ३३ = ७
२) डावी बाजू: ३३ - ३० = ३

उत्तर: ७ : ३ या प्रमाणात तांदूळ मिसळावा.

प्रकार २: दूध आणि पाणी

प्रश्न २: एका दूधवाल्याकडे ₹२५ प्रति लिटर दराचे दूध आहे. त्यात पाणी कोणत्या प्रमाणात मिसळावे म्हणजे मिश्रण ₹२० प्रति लिटर दराने विकता येईल? (पाण्याची किंमत ₹० मानावी).

स्पष्टीकरण:
दुधाची किंमत = २५ | पाण्याची किंमत = ०
मिश्रणाची किंमत = २०

फरक १ (२० - ०) = २०
फरक २ (२५ - २०) = ५

गुणोत्तर = २० : ५ = ४ : १
उत्तर: ४ भाग दूध आणि १ भाग पाणी मिसळावे.

प्रकार ३: नफा-तोटा आधारित

प्रश्न ३: एका व्यापाऱ्याकडे १०० किलो साखर आहे. त्यातील काही भाग त्याने ७% नफ्याने आणि उरलेला भाग १७% नफ्याने विकला. एकूण व्यवहारात त्याला १०% नफा झाला, तर त्याने ७% नफ्याने किती साखर विकली?

स्पष्टीकरण:
नफा १ = ७% | नफा २ = १७%
एकूण नफा = १०%

फरक १: १७ - १० = ७ भाग
फरक २: १० - ७ = ३ भाग
गुणोत्तर = ७ : ३

७% नफ्याने विकलेली साखर = (७ / १०) × १०० = ७० किलो.

मिश्रण (Mixture & Alligation)

१. एलिगेशन पद्धत (The Alligation Rule)

२. महत्त्वाचे प्रकार आणि उदाहरणे

Premium Resources