विभाज्यता नियम (कसोट्या) - Parikshaniti

विभाज्यता नियम (Divisibility Rules)

गणितात मोठ्या संख्यांना भाग न लावता, त्या कोणत्या संख्येने विभाज्य आहेत हे ओळखण्यासाठी 'कसोट्या' वापरल्या जातात. यामुळे स्पर्धा परीक्षेत वेळ वाचतो.

२ ची कसोटी (Divisibility by 2)

ज्या संख्येच्या एकक स्थानी ०, २, ४, ६, ८ यांपैकी एखादा अंक असतो, त्या संख्येला २ ने पूर्ण भाग जातो.

उदाहरण: ५४८, १,०२०

दिलेल्या संख्येतील सर्व अंकांच्या बेरजेला जर ३ ने भाग जात असेल, तर त्या संख्येला ३ ने पूर्ण भाग जातो.

उदाहरण: २७९ (२+७+९ = १८. १८ ला ३ ने भाग जातो, म्हणून २७९ ला ३ ने भाग जातो.)

संख्येतील शेवटच्या दोन अंकांपासून तयार होणाऱ्या संख्येला जर ४ ने भाग जात असेल, तर त्या पूर्ण संख्येला ४ ने भाग जातो.

उदाहरण: ५,७२४ (येथे २४ ला ४ ने भाग जातो.)

ज्या संख्येच्या एकक स्थानी ० किंवा ५ हा अंक असतो, त्या संख्येला ५ ने पूर्ण भाग जातो.

उदाहरण: ७५५, ९००

ज्या संख्येला २ आणि ३ या दोन्ही कसोट्या लागू होतात, तिला ६ ने पूर्ण भाग जातो.

संख्येतील सर्व अंकांच्या बेरजेला जर ९ ने भाग जात असेल, तर त्या संख्येला ९ ने पूर्ण भाग जातो.

ज्या संख्येच्या एकक स्थानी फक्त ० असतो, तिला १० ने पूर्ण भाग जातो.

संख्येतील विषम स्थानावरील अंकांची बेरीज आणि सम स्थानावरील अंकांची बेरीज यांमधील फरक जर ० किंवा ११ च्या पटीत असेल, तर त्या संख्येला ११ ने भाग जातो.

उदाहरण: १,३३१ (१+३ = ४ आणि ३+१ = ४. ४-४ = ०)

        प्रो-टिप: लसावि आणि मसावि काढताना या कसोट्यांचा वापर केल्यास आकडेमोड खूप सोपी होते.
    