साधी सरासरी (Simple Average)

१) सरासरी म्हणजे काय?

सरासरी म्हणजे दिलेल्या संख्यांच्या एकूण बेरजेचा त्या संख्यांच्या संख्येने भाग.

सरासरी = एकूण बेरीज ÷ संख्या

सरासरी आपल्याला “मध्यम मूल्य” सांगते. उदा. 3, 5, 7 यांची सरासरी = 5 (मधले मूल्य)

२) मूलभूत उदाहरण

प्रश्न: 10, 20, 30, 40, 50 यांची सरासरी किती? Step 1: एकूण बेरीज = 10 + 20 + 30 + 40 + 50 = 150 Step 2: संख्या = 5 सरासरी = 150 ÷ 5 = 30

टीप: जर संख्या समान अंतराने (AP मध्ये) असतील तर मधली संख्या हीच सरासरी असते.

३) वय आधारित प्रश्न

5 विद्यार्थ्यांचे सरासरी वय 12 वर्ष आहे. एकूण वय = 5 × 12 = 60 वर्षे

👉 सरासरी दिली असेल तर नेहमी:

एकूण बेरीज = सरासरी × संख्या

४) एखादी संख्या वाढली/घटली तर

5 संख्यांची सरासरी 20 आहे. नवीन संख्या 30 घेतली तर नवीन सरासरी किती? Step 1: जुनी बेरीज = 5 × 20 = 100 Step 2: नवीन बेरीज = 100 + 30 = 130 Step 3: नवीन संख्या = 6 नवीन सरासरी = 130 ÷ 6 = 21.67

५) एक संख्या बदलली तर

10 संख्यांची सरासरी 50 आहे. एका संख्येऐवजी 80 घेतली असता सरासरी 53 झाली. जुनी बेरीज = 10 × 50 = 500 नवीन बेरीज = 10 × 53 = 530 Difference = 30 म्हणजे बदललेली संख्या = 80 - 30 = 50

६) सलग संख्या आधारित प्रश्न

5 सलग सम संख्या: 6, 8, 10, 12, 14 सरासरी = मधली संख्या = 10

Odd संख्या असतील तरी मधली संख्या हीच सरासरी.

७) गती आधारित प्रश्न (Speed Average)

जर अंतर समान असेल तर:

Average Speed = (2xy) / (x + y)

एका गाडीने पुढे 60 kmph आणि परत 40 kmph वेगाने प्रवास केला. Average Speed = (2 × 60 × 40) / (60 + 40) = 4800 / 100 = 48 kmph

८) महत्वाचे Exam Points

सरासरी वाढली म्हणजे एकूण बेरीज वाढली.
AP मध्ये मधली संख्या = सरासरी.
वय प्रश्नात “वर्षानंतर” काळजी घ्या.
Banking मध्ये approximation वापरतात.

९) Practice Questions

1) 15, 25, 35, 45, 55 यांची सरासरी किती?

2) 8 विद्यार्थ्यांची सरासरी 18 आहे. एकूण वय किती?

3) 6 संख्यांची सरासरी 40 आहे. एक संख्या 70 घेतल्यास नवीन सरासरी?

4) 7 सलग विषम संख्या असल्यास सरासरी काय?

5) 80 kmph आणि 60 kmph वेगाने समान अंतराचा प्रवास. Average speed?

१०) Master Strategy (Police Bharti / MPSC / SSC / Banking)

सरासरी = Total / Number हा concept पक्का ठेवा.
AP trick वापरा.
Speed average formula वेगळा लक्षात ठेवा.
दररोज 20–25 प्रश्न सोडवा.

सरासरी हा Time-Work, Profit-Loss, DI, Speed-Time चा बेस आहे.