ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
Homeअंकगणितव्याज (Interest)

सरळ व्याज (Simple Interest)

सरळ व्याज (Simple Interest) 3/4/2026
सरळ व्याज (Simple Interest)

सरळ व्याज (Simple Interest)

१) मूलभूत संकल्पना

सरळ व्याज म्हणजे मूळ रकमेवर (Principal) प्रत्येक वर्षी समान दराने मिळणारे व्याज. Compound Interest प्रमाणे व्याजावर व्याज लागत नाही.

  • P = Principal (मूळ रक्कम)
  • R = Rate (%) (दर)
  • T = Time (वर्षात)
  • SI = Simple Interest (सरळ व्याज)
  • A = Amount (एकूण रक्कम)

२) मुख्य सूत्र

SI = (P × R × T) / 100
Amount (A) = P + SI

३) सोपे उदाहरण

₹5000 वर 10% दराने 3 वर्षांसाठी व्याज किती? SI = (5000 × 10 × 3) / 100 = 1500 Amount = 5000 + 1500 = ₹6500

४) दर शोधणे (Finding Rate)

R = (SI × 100) / (P × T)
₹4000 वर 2 वर्षात ₹800 व्याज मिळाले. R = (800 × 100) / (4000 × 2) = 10%

५) कालावधी शोधणे (Finding Time)

T = (SI × 100) / (P × R)

६) महिन्यांमध्ये वेळ दिल्यास

Time वर्षात घ्या उदा. 6 महिने = 6/12 = 1/2 वर्ष
₹2000 वर 12% दराने 6 महिन्यांसाठी: SI = (2000 × 12 × 1/2) / 100 = 120

७) दिवसांमध्ये वेळ दिल्यास

T = Days / 365
₹1000 वर 10% दराने 73 दिवस: T = 73/365 = 1/5 SI = (1000 × 10 × 1/5) / 100 = 20

८) दोन रकमेतील फरक (Difference Type)

₹1000 आणि ₹1500 या दोन रकमेवर 2 वर्षात 10% दराने व्याजातील फरक किती? Difference = 500 SI = (500 × 10 × 2) / 100 = ₹100

९) Shortcut Trick (Exam Speed)

जर R × T = 100 असेल → SI = Principal

₹5000 वर 20% दराने 5 वर्षे 20 × 5 = 100 म्हणून SI = ₹5000

१०) Comparison: SI vs CI

Simple Interest Compound Interest
व्याज मूळ रकमेवरच व्याज + व्याजावर व्याज
Linear वाढ Exponential वाढ

११) Practice Questions

1) ₹8000 वर 15% दराने 2 वर्षांचे व्याज?
2) ₹6000 वर 3 वर्षात ₹1800 व्याज. दर किती?
3) ₹2500 वर 8% दराने किती वर्षात ₹400 व्याज?
4) ₹12000 वर 5% दराने 9 महिन्यांचे व्याज?

१२) Master Strategy (Police Bharti / MPSC / SSC / Banking)

  • Formula पाठ करण्यापेक्षा derivation समजून घ्या.
  • Months/Days conversion मध्ये चूक करू नका.
  • Difference type प्रश्न वेगाने सोडवा.
  • SI हा CI चा बेस आहे — दोन्ही एकत्र अभ्यासा.

सरळ व्याज हा Banking, SSC, Police Bharti मध्ये हमखास विचारला जाणारा topic आहे.

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation
Register to Access Files

100% Free Signup