ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti.in
ParikshaNiti
Homeअंकगणितत्रिकोणमिती (Trigonometry – Basic Level)

उंची व अंतर (Height & Distance)

उंची व अंतर प्रश्न 3/4/2026
उंची व अंतर (Height & Distance)

उंची व अंतर (Height & Distance)

१) मूलभूत संकल्पना

उंची व अंतर हे प्रश्न त्रिकोणमितीवर आधारित असतात. समकोण त्रिकोणात खालील संबंध वापरले जातात:

tanθ=समोरचीभुजा(Height)लगतचीभुजा(Base)\tan \theta = \frac{समोरची भुजा (Height)}{लगतची भुजा (Base)} sinθ=HeightHypotenuse\sin \theta = \frac{Height}{Hypotenuse} cosθ=BaseHypotenuse\cos \theta = \frac{Base}{Hypotenuse}

Height & Distance मध्ये 90% वेळा tanθ\tan \theta वापरले जाते.

२) Elevation आणि Depression

  • Angle of Elevation: वर पाहताना तयार होणारा कोन
  • Angle of Depression: खाली पाहताना तयार होणारा कोन
Angle of Depression = Angle of Elevation (Alternate interior angles rule)

३) प्रकार १ – साधा प्रश्न

एका खांबाची उंची शोधा. खांबापासून 10m अंतरावरून कोन 45° आहे. tan45°=Height10\tan 45° = \frac{Height}{10} 1=H101 = \frac{H}{10} H=10mH = 10m

४) प्रकार २ – दोन कोन दिलेले

एका मनोऱ्याच्या दोन बिंदूंवरून कोन 30° आणि 60° आहे. दोन बिंदूतील अंतर 20m आहे. उंची शोधा. Assume Base = x tan30°=Hx\tan 30° = \frac{H}{x} 13=Hx\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{H}{x} tan60°=Hx20\tan 60° = \frac{H}{x-20} 3=Hx20\sqrt{3} = \frac{H}{x-20} दोन्ही समीकरणे solve करा.

५) प्रकार ३ – Depression आधारित

एका इमारतीच्या टॉपवरून 30° कोनाने जमिनीवरील बिंदू दिसतो. इमारतीची उंची 20m आहे. अंतर शोधा. tan30°=20Base\tan 30° = \frac{20}{Base} 13=20Base\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{20}{Base} Base=203Base = 20\sqrt{3}

६) Basic Values (लक्षात ठेवा)

tan30°=13\tan 30° = \frac{1}{\sqrt{3}} tan45°=1\tan 45° = 1 tan60°=3\tan 60° = \sqrt{3}

७) Practice Set

1) 20m अंतरावरून 30° कोन असेल तर उंची किती?
2) 15m अंतरावरून 60° कोन असेल तर उंची किती?
3) दोन बिंदू 10m अंतरावर आहेत. कोन 30° आणि 45° आहे. उंची शोधा.
4) 40m उंच इमारतीवरून जमिनीवरील बिंदू 45° कोनाने दिसतो. अंतर किती?

८) Exam Strategy

  • चित्र काढल्याशिवाय प्रश्न सोडवू नका.
  • tan वापरणे सर्वात सोपे.
  • Basic trigonometric values पाठ करा.
  • Angle of depression = angle of elevation हे लक्षात ठेवा.

Height & Distance प्रश्न 3–5 मिनिटांत सोडवता येतात जर concept clear असेल तर.

Premium Resources

Download PDF Revision Note
Watch Video Explanation