म्हणी (Proverbs) - मराठी

मराठी शब्दसंग्रहातील म्हणी (Proverbs) हा एक महत्त्वाचा भाग आहे. म्हणी म्हणजे लोकजीवनाच्या अनुभवातून तयार झालेले, कमी शब्दांत मोठा अर्थ व्यक्त करणारे, अर्थपूर्ण व चटकन मनावर ठसणारे वाक्य.

स्पर्धा परीक्षांमध्ये म्हणींचा अर्थ ओळखणे किंवा दिलेल्या अर्थासाठी योग्य म्हण निवडणे, असे प्रश्न विचारले जातात.

खाली काही महत्त्वाच्या आणि वारंवार विचारल्या जाणाऱ्या म्हणी (Proverbs) व त्यांचे अर्थ दिले आहेत:

🦉 महत्त्वाच्या म्हणी (Important Marathi Proverbs)

म्हण (Proverb)	अर्थ (Meaning)
अति तेथे माती.	कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक (जास्तपणा) नुकसानकारक असतो.
आधी पोटोबा, मग विठोबा.	प्रथम पोटाची (मूलभूत) गरज भागवावी, मग देवधर्म किंवा इतर गोष्टी कराव्यात.
ऊस गोड लागला म्हणून मुळासकट खाऊ नये.	एखादी गोष्ट आवडली म्हणून तिचा अतिलोभ करू नये.
कावळ्याच्या शापाने गाय मरत नाही.	क्षुल्लक माणसाने दिलेल्या शापामुळे किंवा वाईट बोलण्याने मोठे नुकसान होत नाही.
गर्जेल तो पडेल काय?	नुसत्या बढाया मारणारा माणूस काहीही काम करत नाही/ज्याच्या बोलण्यात दम असतो, तो कृती करत नाही.
चार दिवस सासूचे, चार दिवस सुनेचे.	प्रत्येकाच्या आयुष्यात चांगले-वाईट दिवस येत असतात; सत्ता किंवा अधिकार कायम कोणाकडेच राहत नाही.
चोराच्या मनात चांदणे.	जो मनुष्य स्वतः वाईट काम करतो, त्याला नेहमी दुसऱ्याबद्दल शंका येते.
झाकली मूठ सव्वा लाखाची.	आपले दोष किंवा रहस्ये गुप्त ठेवल्यास मान-प्रतिष्ठा टिकून राहते.
तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार.	विरोध करता येत नसल्याने अन्याय मुकाट्याने सहन करणे.
दुष्काळात तेरावा महिना.	आधीच संकटात असताना त्यात आणखी भर पडणे.
दे माय धरणी ठाय.	पळून जाण्यासाठी जागा शोधणे/जबरदस्त भीती वाटणे.
नाचता येईना, अंगण वाकडे.	स्वतःला काम येत नसताना दुसऱ्या वस्तूंना किंवा परिस्थितीला दोष देणे.
भिंतीला कान असतात.	गुप्त गोष्टी बोलताना सावध असावे, कारण त्या लगेच उघडकीस येतात.
बोलाचा भात बोलाची कढी.	केवळ शाब्दिक आश्वासन देणे, कृतीत काहीच नसणे.
वासरात लंगडी गाय शहाणी.	मूर्ख लोकांच्या समूहात कमी हुशार व्यक्तीलाही शहाणे मानले जाते.
शिळ्या कढीला ऊत.	जुन्या झालेल्या निरुपयोगी गोष्टी पुन्हा उगाळणे.
सारं मुसळ केरात.	केलेले सर्व कष्ट वाया जाणे.

💡 म्हणींचा अभ्यास

उपयोग: म्हणींचा योग्य अर्थ समजून घेण्यासाठी त्या म्हणीचा प्रसंग लक्षात घेणे महत्त्वाचे असते.

फरक: म्हणी (Proverbs) ही पूर्ण वाक्ये असतात, तर वाक्प्रचार (Idioms) हे वाक्याचे भाग (शब्दसमूह) असतात.

🦉 महत्त्वाच्या म्हणी (Important Marathi Proverbs)

💡 म्हणींचा अभ्यास

Premium Resources